Việt Nam nên từ bỏ ước mơ hội nhập bình yên

TS Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế Trung ương cho rằng, Việt Nam nên từ bỏ ước mơ hội nhập bình yên, bởi TPP là thách thức lớn nhưng tạo sức ép lành mạnh.

Trao đổi với báo chí bên lề diễn đàn Hiệp định TPP - Cơ hội và thách thức phát triển ngành công nghiệp Việt Nam, TS Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế Trung ương cho rằng, TPP mang nhiều thách thức song cũng chính là sức ép lành mạnh với nền kinh tế Việt Nam. 

- Ông đánh giá như thế nào về ngành công nghiệp của Việt Nam trong biển lớn TPP?

- Tôi cho rằng, gia nhập TPP, Việt Nam sẽ gặp nhiều thách thức lớn, nhưng song song đó sẽ tạo ra sức ép lành mạnh. Bởi chúng ta đã bắt đầu công nghiệp hóa từ rất sớm, với quy mô ưu tiên công nghiệp nặng một cách hợp lý. Những công trình như Nhà máy gang thép Thái Nguyên, phân đạm Hà Bắc... đã được xây dựng sau đó mới hội nhập.

Với TPP, thách thức lớn nhất của ngành công nghiệp là chúng ta công nghiệp hóa như thế nào? Bởi khi hội nhập, chúng ta sẽ mở cửa để nhập những sản phẩm công nghiệp của các đối tác mạnh hơn rất nhiều. So sánh với Đài Loan, Hàn Quốc thì họ mở cửa khi họ đã công nghiệp hóa rồi và tiếp tục cạnh tranh một cách gay gắt. Cũng như hiện Samsung, Sony cạnh tranh với Oppo.

TS Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế Trung ương. Ảnh: Ngọc Lan.

Sống trong một thế giới biến động, cạnh tranh gat gắt, hy vọng sự phát triển bình yên, ổn định là mơ ước cần phải từ bỏ sớm. Chúng ta cần phải có thắng, có thua. Muốn vươn lên được, chúng ta cần phải tự đổi mới mình.

Với bước gia nhập TPP cùng với ký kết nhiều các FTA, ngành công nghiệp Việt Nam bước sang giai đoạn mới, phải đối mặt với cái "bẫy tự do hóa thương mại". Do đó, câu hỏi chúng ta công nghiệp hóa như thế nào cần phải có câu trả lời sớm. 

- Vậy theo ông, đâu sẽ là giải pháp cho công nghiệp Việt Nam trong hội nhập?

- Chúng ta cần tìm ra những sản phẩm có thế mạnh hơn các nước khác. Mà hơn hết, nên bắt đầu bằng sản phẩm mà người ta gọi là thị trường ngách.

Ví dụ chúng ta chế biến các sản phẩm đặc trưng từ thủy sản, nông nghiệp. Sau khi vận dụng khoa học, sinh học, chúng ta chế biến và trụ vững trên một số mặt hàng nhất định thì mới có cơ hội phát triển lên được.

Hiện tại, di động là mặt hàng xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam song mới chỉ có gia công. Để tăng hàm lượng giá trị gia tăng, việc cần làm là triển công nghiệp và dịch vụ trợ giúp cho sản phẩm đó. Muốn vậy, chúng ta phải phát triển công nghiệp ngành nhựa, vi mạch điện tử và cần kết hợp với các nhà đầu tư nước ngoài.

Bên cạnh đó, muốn cạnh tranh phải hợp tác, liên kết với nhau, đặc biệt là người nước ngoài. Doanh nghiệp nên sẵn sàng mời họ tham gia 30-40% cổ phần công ty để giúp ta giữ được thương hiệu, đổi mới công nghệ. Ngoài ra, DN Việt nên từ bỏ cách kinh doanh bằng mối quan hệ, mà nên tập trung vào khoa học công nghệ và đổi mới.

-  Việt Nam đã kỳ vọng rất nhiều có thể tăng mạnh xuất khẩu, lấy xuất khẩu làm động lực để tăng trưởng GDP trong hội nhập. Với một nước chủ yếu gia công như Việt Nam, theo ông kỳ vọng này có đạt được?

- Trước mắt, chúng ta không từ chối việc lấy xuất khẩu để tăng trưởng, tạo công ăn việc làm. Song mục tiêu trên hết, sự phát triển đất nước, nguồn tiêu dùng trong nước, nâng cao đời sống người dân vẫn luôn là lấy động lực chủ yếu phát triển kinh tế.

Việt Nam gia công là chủ yếu nên tỷ lệ gia tăng thấp. Do đó, quan trọng nhất là chúng ta phải tăng công nghiệp phụ trợ. Như ngoài sản xuất hạt cà phê thì chúng ta cố gắng chế biến thành cà phê hòa tan, ngoài xuất khẩu gạo thì cố chế biến bún khô, phở khô …. Chính những yếu tối này cũng làm tăng thêm công việc cho người lao động.

- Ý kiến của ông thế nào khi nhiều DN hiện kêu khó do chi phí lót tay, đi sân sau bị đẩy lên cao quá?

- Tôi cho rằng, thách thức lớn nhất của Việt Nam hiện nay là thể chế. Gia nhập TPP, chúng ta buộc phải thay đổi thể chế.

Theo Nghị quyết 18 (ngày 12/3/2015), Chính phủ yêu cầu giảm thời gian thông quan qua cảng từ 16 ngày xuống còn 10 ngày. Nhưng theo quy định của hiệp định TPP, thời gian thông quan tối đa chỉ là 48 giờ.

Vậy liệu giảm thời gian từ 10 ngày xuống còn 48 giờ thì DN Việt Nam phải vận dụng công nghệ như thế nào?

Trước kia chúng ta muốn cải cách như thế nào tùy chúng ta, nhưng bây giờ không phải thế nữa, mà làm theo cam kết hết. Chúng ta cam kết đổi mới, vận dụng công nghệ cao, công khai minh bạch, đấu thầu bình đằng. Nếu Việt Nam không làm sẽ không được ưu đãi, thậm chí còn bị phạt, kiện.

- Đối với một đất nước đi lên công nghiệp từ nông nghiệp như Việt Nam thì cái gì sẽ là bền vững, thưa ông?

- Theo tôi, chế biến sâu hơn, nâng cao chất lượng sản phẩm nông nghiệp sẽ là bền vững. Và điều này chúng ta hoàn toàn có thể làm được. Nếu làm tốt thì cơ hội của Việt Nam sẽ rất lớn. Điển hình là việc tăng lượng củ, quả, rau, hoa tươi sang thị trường Nhật Bản như hiện nay. 

'Trong hội nhập, Việt Nam cần phải có những cái bắt tay' Nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế trung ương Võ Trí Thành cho rằng, trong hội nhập, dù không thiện cảm nhưng Việt Nam vẫn phải có những cái bắt tay.

Cao su tự nhiên: Những nỗi đau thời giá giảm

Đến thời điểm hiện nay, mức giá bán mủ cao su ra thị trường cao hơn 1 chút so với mức giá kế hoạch, nhưng vẫn còn rất thấp, chỉ ở mức trên 26 triệu đồng/tấn.

Giá bán sụt giảm khiến các doanh nghiệp cao su tự nhiên cắt giảm đồng loạt chi phí đầu tư. Điều này khiến đối tượng bị thiệt hại nặng nề nhất là công nhân, người lao động trong các doanh nghiệp, khi thu nhập giảm mạnh, thậm chí là mất việc. Trong khi đó, doanh nghiệp ở trong cảnh “trớ trêu”, gần như không sống bằng kinh doanh mủ cao su, mà đang có lãi từ việc… bán cây cao su.

Khái thác cao su.

Sống nhờ thanh lý cây

Theo kế hoạch tài chính đã được HĐQT phê duyệt, CTCP Cao su Đồng Phú (DPR), CTCP Cao su Tây Ninh (TRC), CTCP Cao su Phước Hòa đều lên kế hoạch tài chính cho năm 2016 dựa trên mức giá bán dự kiến là 26 triệu đồng/tấn, giá vốn cao su điều chỉnh theo ước khoảng 25 triệu đồng/tấn.

Như vậy, với phương án tài chính này, các doanh nghiệp cao su dự tính có thể thu về khoảng 1 triệu đồng tiền lãi gộp cho 1 tấn mủ cao su khai thác và bán.

Trao đổi với ĐTCK, đại diện các công ty này cho biết, đến thời điểm hiện nay, mức giá bán mủ cao su ra thị trường cao hơn 1 chút so với mức giá kế hoạch, nhưng vẫn còn rất thấp, chỉ ở mức trên 26 triệu đồng/tấn.

Số lao động nghỉ việc tại Cao su Đồng Phú là khoảng 800 công nhân, tại Cao su Phước Hòa là 944 lao động xin nghỉ, Cao su Tây Ninh có khoảng 300 người nghỉ việc…

Với khối lượng khai thác khoảng 17,6 nghìn tấn của Cao su Phước Hòa, 9,1 nghìn tấn của Cao su Tây Ninh, 13,9 nghìn tấn của Cao su Đồng Phú, thu nhập từ khai thác và bán mủ cao su 3 doanh nghiệp đầu ngành này lần lượt ở mức xấp xỉ 18 tỷ đồng, hơn 9 tỷ đồng và 14 tỷ đồng.

Nhìn vào kế hoạch này, cảm giác chung là doanh nghiệp cao su vẫn có thể “sống” được nhờ khai thác. Thế nhưng, thực tế không phải doanh nghiệp nào cũng có thể lãi (dù rất khiêm tốn) nhờ khai thác mủ hiện nay.

Để có được mức giá vốn xấp xỉ 25 triệu đồng/tấn, các doanh nghiệp đều phải cắt giảm tối đa chi phí để giảm giá thành như: chi phí chăm bón cây (giãn thời gian chăm bón), giảm các chi phí tăng thêm cho người lao động, giảm lương. So với thời kỳ đỉnh cao, mức giá bán hàng hiện nay chưa bằng 50% giá thành khai thác mủ.

Thậm chí, so sánh với mức giá vốn của năm 2015, khi doanh nghiệp đã cắt giảm rất mạnh chi phí, giá bán hiện nay vẫn thấp hơn khoảng 10% so với giá thành năm trước (khoảng 28 triệu đồng/tấn). Điều này có nghĩa, dư địa cho doanh nghiệp cao su cắt giảm chi phí có thể vẫn còn (do yếu tố chi phí nhân công giảm theo giá bán), nhưng rất thấp.

Trong khi đó, ngoài các yếu tố có thể điều chỉnh được, chi phí của các doanh nghiệp cao su bị chi phối bởi nhiều yếu tố khác, như tuổi đời cây khai thác, vị trí địa lý…

Các doanh nghiệp như Cao su Phước Hòa, Cao su Tây Ninh, Cao su Đồng Phú đều có năng suất khai thác mủ khá cao, ở mức xấp xỉ 2 tấn/ha (năm nay, Cao su Tây Ninh bắt đầu giảm năng suất dự kiến xuống 1,93 tấn/ha). Ngược lại, những doanh nghiệp có cây mới đi vào khai thác lớn với năng suất khai thác thấp, từ 1-1,5 tấn/ha, giá thành mủ cao su sẽ tăng lên nhiều.

Thêm vào đó, chất lượng mủ khai thác, vị trí địa lý (liên quan đến chi phí vận chuyển) cũng là yếu tố ảnh hưởng không nhỏ đến giá thành và giá bán mủ.

Và, tính đến thời điểm hiện nay, thu nhập các công ty ngành cao su phụ thuộc chủ yếu vào nguồn thu từ thanh lý cây cao su để tái canh. Năm 2015, Cao su Hòa Bình hạch toán 38,8 tỷ đồng lãi trước thuế thì riêng lãi từ thanh lý cây cao su đã lên tới 36,7 tỷ đồng; Cao su Phước Hòa cũng chỉ lãi gần 29 tỷ đồng từ kinh doanh cao su trên tổng số 237 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế...

Trong năm nay, Cao su Phước Hòa dự kiến thanh lý hơn 512 ha cây cao su, thu về 118 tỷ đồng tiền lãi trên tổng số 99 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế. Cao su Tây Ninh thanh lý 314 ha cao su, thu về khoảng 50 tỷ đồng lợi nhuận trên tổng lợi nhuận trước thuế dự kiến 37 tỷ đồng. Cao su Đồng Phú dự kiến thanh lý 460 ha cây cao su, thu về khoảng gần 60 tỷ đồng lợi nhuận trên kế hoạch 70-90 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế…

Khó trăm bề

Bấu víu vào thu nhập từ thanh lý cây cao su, nhưng mọi chuyện chưa hẳn đã tạm yên với các doanh nghiệp trong ngành và kéo theo đó là nước mắt của người lao động.

Ông Phạm Phi Điểu, phụ trách công bố thông tin Cao su Đồng Phú cho biết, năm 2016, giá thanh lý và cả diện tích cao su sụt giảm đáng kể. Nếu năm 2015, mức giá dao động từ 180-200 triệu đồng/ha, thì nay chỉ còn khoảng 140 triệu đồng/ha, với nguyên nhân đến từ cả chất lượng cây (độ dày cây, kích thước, chất lượng cây), đến yếu tố thị trường (do giá thu mua chung giảm).

“Cao su đi dễ khó về, khi đi trai tráng, khi về bủng beo…”

Đã qua rồi cái thời công nhân cao su bị coi như cầm tù chung thân, nhưng với những khó khăn đang chồng chất khó khăn, doanh nghiệp ngành này sẽ xoay sở như thế nào để tồn tại? Làm thế nào nước mắt người lao động ngành cao su ngừng rơi?

Nguồn thu nhập chính đang có nguy cơ tiếp tục sụt giảm, nhưng chi phí lại đang vào giai đoạn khó bề cắt giảm, thậm chí một số hạng mục chi phí đã bắt đầu tăng lên. Nhân sự đang trở thành một trong những vấn đề đau đầu của lãnh đạo doanh nghiệp ngành cao su tự nhiên thời điểm này.

Chỉ 4 năm về trước, làm việc tại các doanh nghiệp khai thác mủ cao su trở nên có giá, khi giá bán mủ cao su lên tới 80 triệu đồng/tấn. Thế nhưng, khi giá bán giảm, công nhân cạo mủ là những người đầu tiên chịu ảnh hưởng, bởi thu nhập của họ phụ thuộc rất lớn vào giá bán.

Bị giảm quỹ lương, thu nhập của công nhân cũng bị ảnh hưởng do doanh nghiệp cắt giảm các khoản phụ cấp độc hại, tiền ăn giữa ca… Khó trăm bề, một lượng người lao động không nhỏ đã phải bỏ công việc của mình để tìm kế sinh nhai khác.

Thống kê cho thấy, số lao động nghỉ việc tại Cao su Đồng Phú là khoảng 800 công nhân, tại Cao su Phước Hòa là 944 lao động xin nghỉ, Cao su Tây Ninh có khoảng 300 người nghỉ việc… Sức ép công ăn việc làm của người lao động, và bài toán nguồn nhân lực duy trì vận hành đang đè nặng lên cả doanh nghiệp và người lao động!

Thế nhưng, vẫn chưa hết khó khăn. Năm 2015, tại một số điểm bị thiếu lao động, chính sách khai thác từ D3 chuyển sang thành D4 (tức 4 ngày mới cạo mủ 1 lần thay vì 3 ngày nhằm giảm số lao động). Năm 2016, chính sách này có xu hướng được áp dụng đại trà. Tức là, người lao động dù lương thấp, có thể vẫn bị mất việc!

Còn doanh nghiệp, không gì đảm bảo chắc chắn mức lãi khoảng 1 triệu đồng mỗi tấn sản phẩm khai thác. Năm 2015, khi đã rơi vào cảm giác gần như không còn đường lùi, họ cắt giảm chi phí về mức khoảng 28 triệu đồng/tấn, và giá bán bình quân xấp xỉ 31 triệu đồng/tấn. Nay, giá bán thấp hơn cả mức giá thành năm trước. Cắt giảm chi phí phân bón dường như là giải pháp tình thế, bởi đến một lúc sẽ là câu chuyện ảnh hưởng đến năng suất khai thác, kéo theo là giá thành bị đội lên cao. Và không ai nói trước được, liệu giá mủ cao su có thể giảm tiếp!

Trong khi đó, sức ép của doanh nghiệp lại đến cả từ yếu tố chính sách mới. Từ năm 2016, chính sách mới về bậc lương, các khoản đóng bảo hiểm xã hội… sẽ tiếp tục gây sức ép lên các doanh nghiệp trong ngành.

“Với chính sách mới này, mỗi tấn cao su, giá vốn sẽ đội thêm 600-700 nghìn đồng, trong khi giá giảm, người lao động thì bị giảm thu nhập đến mức rất khó khăn để bám trụ với nghề”, lãnh đạo một doanh nghiệp cao su ngán ngẩm cho biết.

Bí thư Đinh La Thăng đối thoại gì với Tổng GĐ Vinamilk?

Ngày 1/3, Bí thư Thành ủy TP HCM Đinh La Thăng cùng đoàn kiểm tra Thành ủy đã có buổi làm việc với Ban thường vụ Đảng ủy khối doanh nghiệp Trung ương tại TP HCM.

Bà Mai Kiều Liên – Tổng giám đốc Vinamilk cũng có mặt tại buổi họp, nên vấn đề tiêu thụ sản phẩm cho các hộ chăn nuôi bò sữa tại TP HCM nói riêng và cả nước nói chung tiếp tục được đặt ra. 

Cũng tại buổi họp, ông Đinh La Thăng đã có những phút đối thoại trực tiếp với bà Mai Kiều Liên.

Bí thư Thành ủy TP HCM Đinh La Thăng và bà Mai Kiều Liên đối thoại trong buổi làm việc ngày 1/3.

3 năm tới Vinamilk sẽ giảm giá thu mua sữa

Theo báo cáo của bà Liên, hiện số lượng sữa mà Vinamilk mua từ đàn bò của bà con nông dân tính thay thế nhập khẩu là khoảng 131 triệu USD. Bà Liên cho rằng, điều này đã thể hiện sự gắn bó giữa doanh nghiệp và bà con.

Tuy vậy, bà Liên cũng cho biết trong 3 năm tới Vinamilk sẽ phải giảm giá thành thu mua nếu muốn cạnh tranh với thế giới.

“Khi vào TPP giá sữa chỉ còn 8.000-9.000 đồng/lít mà hiện nay Vinamilk mua giá 13.000 đồng/ítl. Nếu bà con vẫn giữ quy mô nhỏ lẻ, manh mún thì rất khó, chúng tôi đã bàn với các hộ nông dân của cả nước là trong vòng 3 năm tới Vinamilk phải cùng với bà con làm như thế nào để giảm giá để chúng ta trụ được” – bà Liên nói.

Khi nghe đến đây ông Thăng đã đề nghị bà Liên đưa ra những giải pháp để bà con nông dân kéo giá thành xuống bằng với Vinamilk đưa ra (khoảng 9.000 đồng/lít).

Trả lời câu hỏi này, bà Liên cho biết Vinamilk đã làm việc với khoảng 8.000 hộ nông dân (có ký hợp đồng) trên toàn quốc. Trước mắt công ty đã khảo sát từng hộ để chỉ ra từng con bò đã quá già, năng suất thấp và yêu cầu thay đàn hoặc con giống (chọn con giống từ Vinamilk, hoặc tự liên hệ).

Theo bà Liên, để cạnh tranh thì năng suất của một con bò phải từ 20 lít/ngày trở lên, còn từ 15 lít/ngày trở xuống thì không thể đáp ứng nhu cầu. “Của Vinamik hiện nay là 28 lít/con/ngày (sản lượng tại New Zealand cũng chỉ 30 lít/ngày)” – bà Liên cho hay.

Tổng giám đốc Vinamilk cho rằng, cần khuyến khích người dân nâng đàn hoặc nhiều hộ gần nhau hợp lại với nhau, để thay vì 5 con thì ít nhất 20 con/hộ, nếu mọi người tích tụ lại được như vậy thì năng suất sẽ cao hơn và giá thành sẽ giảm.

Một vấn đề nữa được bà Liên đề cập là thức ăn. Bà nhận định giá thức ăn hiện nay quá cao so với mặt bằng chung, nên từ năm 2016 Vinamilk bắt đầu triển khai ký hợp đồng mua thức ăn chăn nuôi gia súc theo công thức của mình và giao cho nông dân. Khi nhận thức ăn họ cũng không phải trả bằng tiền mà trả bằng sữa. Như vậy giá cám giảm được khoảng 600-700 đồng/kg, điều này sẽ tác động rất lớn vào giảm giá thành.

“Tóm lại muốn giảm giá thành cần phải tăng quy mô đàn, có con giống tốt và thức ăn gia súc phải hợp lý” – bà Liên nhấn mạnh.

Vinamilk đã ưu đãi rất nhiều cho nông dân

Sau khi nghe bà Liên trình bày, ông Thăng tiếp tục đưa ra đề nghị: “Vậy bà con góp bò vào Vinamilk có được không? Gần như là một cổ đông nhưng bằng con giống chứ không phải tiền”.

Về việc này bà Liên cho biết, khi Vinamilk cổ phần hóa năm 2003 đã thực hiện cho người nông dân mua cổ phần, thậm chí khi đó họ còn được ưu đãi 30% của mệnh giá, tức chỉ phải trả 7.000 đồng/cổ phiếu so với 10.000 đồng của cán bộ, công nhân.

Do lúc đó mọi người không có tiền nên chính Vinamilk đã đi liên hệ với các ngân hàng để đứng ra bảo lãnh cho người dân vay và tham gia rất đông đủ. Tuy nhiên khi cổ phiếu được giá họ đã mang ra bán hết.

“Đến bây giờ hỏi còn bà con nào là cổ đông của Vinamilk thì gần như không còn, ý tưởng của Bí thư rất hay, nhưng phải xem lại đàn bò của họ có đạt tiêu chuẩn hay không. Nếu bò của họ chỉ có năng suất 12 lít/ngày thì chúng tôi không thể cạnh tranh được với thế giới” – bà Liên cho hay.

“Hiện nay số lượng bò của nông dân thường chỉ có 2 con hoặc 5 con/hộ với chất lượng đàn bò không đạt thì rất khó. Bởi vì khi trở thành cổ đông góp vốn thì vốn đó cũng phải thẩm định. Bây giờ Vinamilk đã có tới 49% thuộc về nước ngoài, nên mình làm gì cũng phải công khai, minh bạch và chứng minh cho được là việc làm có lợi cho công ty thì họ mới chấp nhận” – Tổng giám đốc Vinamilk lý giải.

Cuối cùng bà Liên kết thúc bằng câu nói có phần vui vẻ nhưng cũng đầy chua xót: “Nếu bà con giữ lại cổ phiếu đến bây giờ chắc không cần phải nuôi bò sữa nữa cũng khỏe”.

Theo Nguyễn Cường/Infonet

Hà Nội 'sờ gáy' tất cả DN chây ì không kê khai giảm giá cước

Ngày 1/3/2016, UBND TP Hà Nội đã có văn bản yêu cầu các doanh nghiệp kinh doanh vận tải phải thực hiện kê khai giá cước phù hợp.

Hà Nội đẩy nhanh tiến độ rà soát các DN vận tải trong việc giảm giá cước vận tải.

Theo đó, các đơn vị kinh doanh vận tải hành khách tuyến cố định, taxi và các doanh nghiệp kinh doanh vận tải hàng hóa bằng container hoạt động trên địa bàn khẩn trương thực hiện việc rà soát chi phí đầu vào, đặc biệt là chênh lệch giá nhiên liệu để thực hiện kê khai giá cước phù hợp với xu hướng nhiên liệu đang giảm mạnh hiện nay. UBND TP Hà Nội giao các sở: Tài chính, GTVT, Cục Thuế và các ngành liên quan tiến hành kiểm tra các yếu tố hình thành giá cước của các doanh nghiệp.

Đối với những doanh nghiệp vận tải chậm điều chỉnh giá cước hoặc có mức điều chỉnh giá cước chưa phù hợp mức giảm của chi phí nhiên liệu, sẽ bị tổng hợp vào danh sach để thanh tra. Trường hợp vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý giá, phí, lệ phí, hóa đơn.

Sở GTVT Hà Nội được UBND TP giao quyền thanh tra toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh đối với doanh nghiệp chây ỳ không kê khai giảm giá cước. 

Chợ thực phẩm trên đĩa ở Sài Gòn

'Trong hội nhập, Việt Nam cần phải có những cái bắt tay'

Nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế trung ương Võ Trí Thành cho rằng, trong hội nhập, dù không thiện cảm nhưng Việt Nam vẫn phải có những cái bắt tay.

Tại Diễn đàn Hiệp định TPP – Cơ hội và thách thức phát triển ngành công nghiệp Việt Nam sáng 1/3, TS. Võ Trí Thành, Chuyên gia Kinh tế, nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế trung ương cho biết, TPP mở ra nhiều cơ hội song cũng nhiều thách thức đối với nền kinh tế Việt Nam.

Theo ông Thành, khi tham gia các hiệp định tự do thương mại, không gian chính sách sẽ thu hẹp, mặc dù vai trò nhà nước vẫn lớn. Song cách thức sống và sản xuất kinh doanh vẫn phải thay đổi. 

"Đây là bối cảnh mà Việt Nam phải đối mặt. Chúng ta có yêu hay không yêu, ghét hay không ghét thì thế giới vẫn bị chi phối bởi hàng trăm doanh nghiệp đa quốc gia. Vì thế, chúng ta có phê phán hay nhìn với ánh mắt không thiện cảm nhưng không thể không bắt tay họ -  cho dù cái bắt tay đó chưa chắc mang lại thành công”, ông Thành chia sẻ.

Ông Võ Trí Thành,  Chuyên gia Kinh tế, Nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế trung ương. Ảnh: Phan Anh.

Khi gia nhập TPP, Việt Nam là nước được hưởng lợi nhất theo nghĩa tương đối. Một số ngành sẽ được hưởng lợi nhiều và điển hình là về mạng sản xuất và giá trị toàn cầu như dệt may, da giày, điện tử, thuỷ sản, nông sản… 

Tuy nhiên, điều này phải gắn liền với công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Bởi Việt Nam có tận dụng được lợi thế đó hay không khi doanh nghiệp không lớn lên được, thậm chí còn có xu hướng cá thể hoá, li ti hóa vẫn là câu hỏi lớn?

Trong bối cảnh công nghệ thay đổi mạnh mẽ, cuộc sống đòi hỏi sản phẩm xanh, sạch hơn mà phải đáp ứng những tiêu chuẩn thông lệ. Bên cạnh đó, không chỉ phải thay đổi công nghệ, tạo năng suất, quản trị tốt hơn mà phải thay đổi theo xu hướng lớn và cá thể hoá sản xuất kinh doanh, ông Thành cho biết. 

Chuyên gia này cũng nhận định, Việt Nam đang ở thời điểm quyết định để chuyển đổi mô hình phát triển bằng cách thiết lập nền tảng vượt qua “bẫy thu nhập trung bình”. Do đó, việc cần làm là phải có một lực đẩy mới cho cải cách bằng cách tác động qua lại giữa cải cách trong nước và hội nhập (TPP, RCEP, FTA Việt Nam-EU…) trở nên sâu sắc hơn.

Cuộc cách mạng nông nghiệp hữu cơ Việt Nam lên báo Nhật Tờ Japan Times của Nhật Bản vừa có bài viết về cuộc cách mạng nông nghiệp hữu cơ của Việt Nam với mô hình “Từ hạt giống đến bàn ăn”.

Tan cửa nát nhà vì bán hàng đa cấp: Biết nhưng khó xử lý?

Cơ quan quản lý phải chịu trách nhiệm đối với hoạt động lừa đảo của các tổ chức bán hàng đa cấp, nhiều nhà quản lý cho rằng rất khó xử lý do thủ đoạn lừa đảo của các tổ chức này.

Các nhà đầu tư đến Công ty TNHH sản xuất thương mại Kim Mỹ (quận Tân Bình) tối 7/12/2015 đòi lại tiền vốn đã góp. Đây là một trong những công ty huy động vốn theo hình thức đa cấp.

Cục Quản lý cạnh tranh, Bộ Công thương có gửi cho chúng tôi một tập hồ sơ về việc cho phép bán hàng đa cấp, kèm theo đó là danh mục các sản phẩm, giá bán được đóng dấu đỏ giáp lai.

Dù cơ quan này không công nhận đã “xác nhận giá” nhưng đọc vào ai cũng hiểu là giá đó đã được Cục Quản lý cạnh tranh xác nhận

Trong khi các chuyên gia cho rằng cơ quan quản lý phải chịu trách nhiệm đối với hoạt động lừa đảo của các tổ chức bán hàng đa cấp, nhiều nhà quản lý cho rằng rất khó xử lý do thủ đoạn lừa đảo của các tổ chức này tinh vi và... vướng luật.

Tuổi Trẻ xin giới thiệu một số ý kiến của cơ quan quản lý và các chuyên gia:

* Ông Võ Xuân Sơn (phó giám đốc Sở Công thương tỉnh Kon Tum):

Nhiều kẽ hở

Điểm bất cập nhất là giá các mặt hàng được các tổ chức đa cấp đưa ra rất cao, nhưng cơ quan chức năng không thể kiểm định được giá trị thật bởi là hàng “độc quyền do các công ty đa cấp tự sản xuất hoặc lấy ở nguồn không xác định nào đó. Đặc biệt, các mặt hàng này cũng đã được Cục Quản lý cạnh tranh cho phép bán nên không có cơ sở để xử lý.

Chúng tôi đã có văn bản báo cáo về việc giá các mặt hàng quá cao và đề nghị xem xét, nhưng Cục Quản lý cạnh tranh cho biết không xác nhận giá mà chỉ cho phép công ty đa cấp bán hàng, kèm theo là các mặt hàng, giá bán, còn giá bao nhiêu là tự công ty đa cấp kê ra! Khi bị cơ quan chức năng kiểm tra và xét hỏi tại sao lại bán giá cao như thế, các công ty đa cấp chìa ra tập hồ sơ có con dấu, mặt hàng được Cục Quản lý cạnh tranh đóng dấu.

Do đó, dù đã tăng cường giám sát, xử lý các đơn vị bán hàng đa cấp có sai phạm, nhưng các cơ quan chức năng trên địa bàn chỉ có thể xử phạt hành chính các sai phạm nhỏ như tổ chức hội thảo không thông báo, lôi kéo dụ dỗ người tham gia...

Mức phạt cho hành vi này chẳng bao nhiêu nên không đủ sức răn đe. Trong khi đó, người dân bị dụ dỗ, lừa mua và chịu thiệt hại nhưng sợ xấu hổ nên không trình báo cơ quan chức năng, vì vậy không có căn cứ để xử lý.

* Ông Lê Tuấn  (chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Kon Tum):

Cấm không được, bắt cũng không xong

Theo thống kê, hiện có hơn 4.000 người dân Kon Tum tham gia hoạt động bán hàng đa cấp, trong đó nhiều người mất tiền, mất của. Các cơ quan chức năng đã nắm sự việc nhưng khó xử lý vì vướng nhiều quy định của pháp luật. Hiện cơ quan quản lý thị trường chỉ có thể kiểm tra nguồn hàng, giấy tờ hóa đơn hàng đa cấp.

Tuy nhiên hầu hết các đơn vị bán hàng đa cấp đều có giấy “thông hành” từ các cơ quan cấp trên nên việc xử lý vô cùng khó. Cấm không cấm được, bắt cũng không bắt được nên chúng tôi chỉ còn cách tuyên truyền, nói rõ cho người dân biết để không tham gia thôi nhưng cũng không hiệu quả.

* Luật sư Võ Đan Mạch (Công ty luật Ta Pha):

Chưa chế tài các cá nhân tham gia

Nhiều nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Thái Lan, Trung Quốc, Mỹ, Malaysia đều tồn tại mô hình bán hàng đa cấp và ở giai đoạn đầu cũng có xảy ra hiện tượng lừa đảo. Tuy nhiên, pháp luật và cơ chế thực thi ở các nước đó rất nghiêm ngặt nên họ đã dẹp bỏ và đi vào ổn định đúng bản chất nhờ ban hành luật kinh doanh đa cấp.

Ở VN, tuy hành lang pháp lý tương đối đầy đủ nhưng vấn đề thực thi còn kém hiệu quả, chưa nghiêm và sâu sát nên các hành vi vi phạm vẫn ngang nhiên diễn ra. Truy cứu trách nhiệm hay xử phạt đối với cá nhân là không khả thi nên không đủ sức răn đe.

VN hiện nay có khoảng 65 doanh nghiệp bán hàng đa cấp với gần 1,4 triệu người tham gia. Pháp luật xử lý được doanh nghiệp nhưng còn hơn 1,4 triệu cá nhân đó chưa có chế tài hữu hiệu và khả thi. Mà bản thân những người tham gia đó mới là những chủ thể trực tiếp gây ra sai phạm khiến ngành bán hàng đa cấp xấu đi.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, một quan chức Cục Quản lý cạnh tranh cho biết theo quy định, doanh nghiệp phải đăng ký những mặt hàng cũng như giá bán ra và được cơ quan này đóng dấu vào danh mục đăng ký.

Đây là cơ sở để kiểm tra doanh nghiệp có bán đúng các mặt hàng đã đăng ký không, chứ không phải là bản đăng ký giá. Do đó, không thể coi bản danh mục có dấu là cơ sở để nói Cục Quản lý cạnh tranh đã cho phép bán giá đó.

                                                                                                    C.V.KÌNH

Theo Thái Bá Dũng-Như Bình/Tuổi Trẻ